Hội chứng ruột kích thích là gì?
Hội chứng ruột kích thích (Irritable Bowel Syndrome – IBS) là một rối loạn chức năng đường tiêu hóa thường gặp, đặc trưng bởi các triệu chứng như đau bụng tái diễn, đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài. Điểm đặc trưng của bệnh là người bệnh có triệu chứng rõ rệt nhưng không ghi nhận tổn thương thực thể khi nội soi hoặc thực hiện các xét nghiệm thông thường.
Mặc dù không phải là bệnh lý nguy hiểm đến tính mạng, hội chứng ruột kích thích có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, công việc và chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát đúng cách.
4 yếu tố làm tăng nguy cơ mắc hội chứng ruột kích thích
1. Căng thẳng, stress kéo dài
Các nghiên cứu cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa não bộ và hệ tiêu hóa thông qua trục não – ruột (Brain-Gut Axis). Khi cơ thể thường xuyên căng thẳng, lo âu hoặc áp lực kéo dài, hoạt động co bóp của đường ruột có thể bị rối loạn, dẫn đến các triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón.
Những người thường xuyên chịu áp lực công việc, học tập hoặc có rối loạn lo âu, trầm cảm được ghi nhận có nguy cơ mắc IBS cao hơn.
2. Chế độ ăn uống chưa phù hợp
Chế độ ăn uống là một trong những yếu tố có thể khởi phát hoặc làm nặng thêm triệu chứng hội chứng ruột kích thích.
Một số nhóm thực phẩm thường được ghi nhận liên quan đến tình trạng này bao gồm:
- Đồ ăn nhiều dầu mỡ
- Thực phẩm cay nóng
- Đồ uống chứa cồn
- Nước ngọt có gas
- Cà phê hoặc các thức uống chứa nhiều caffeine
Bên cạnh đó, thói quen ăn uống thất thường, bỏ bữa hoặc ăn quá nhanh cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của đường tiêu hóa.
3. Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột
Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa và điều hòa miễn dịch.
Khi sự cân bằng giữa lợi khuẩn và hại khuẩn bị phá vỡ, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đầy hơi, đau bụng, rối loạn đại tiện và khó tiêu. Nhiều nghiên cứu hiện nay cho thấy sự thay đổi hệ vi sinh đường ruột có liên quan đến cơ chế hình thành hội chứng ruột kích thích.
Các nguyên nhân gây mất cân bằng hệ vi sinh có thể bao gồm:
- Lạm dụng kháng sinh
- Chế độ ăn thiếu chất xơ
- Stress kéo dài
- Nhiễm khuẩn đường tiêu hóa
4. Tiền sử nhiễm trùng đường tiêu hóa
Một số người bệnh xuất hiện hội chứng ruột kích thích sau khi trải qua các đợt viêm dạ dày – ruột cấp, ngộ độc thực phẩm hoặc nhiễm khuẩn đường ruột.
Tình trạng này được gọi là hội chứng ruột kích thích sau nhiễm trùng (Post-Infectious IBS). Các triệu chứng có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm sau khi đợt nhiễm trùng đã kết thúc.
Dấu hiệu cảnh báo hội chứng ruột kích thích
Người bệnh nên lưu ý một số triệu chứng thường gặp như:
- Đau bụng tái diễn nhiều lần
- Đầy hơi, chướng bụng kéo dài
- Tiêu chảy hoặc táo bón
- Xen kẽ giữa tiêu chảy và táo bón
- Cảm giác đi ngoài không hết phân
- Phân có chất nhầy
Các triệu chứng thường kéo dài và tái phát nhiều lần, đặc biệt khi căng thẳng hoặc ăn uống không phù hợp.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Mặc dù hội chứng ruột kích thích không gây tổn thương thực thể tại ruột, người bệnh vẫn nên thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa nếu xuất hiện các dấu hiệu:
- Đau bụng kéo dài
- Rối loạn đại tiện nhiều tuần không cải thiện
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
- Đi ngoài ra máu
- Thiếu máu
- Triệu chứng xuất hiện sau tuổi 50
Việc thăm khám giúp bác sĩ đánh giá nguyên nhân, loại trừ các bệnh lý tiêu hóa khác như viêm đại tràng, polyp đại trực tràng hoặc ung thư đại trực tràng.
Chủ động thăm khám khi có triệu chứng tiêu hóa kéo dài
Các triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, chướng bụng, thay đổi thói quen đại tiện hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài không nên bị xem nhẹ, bởi đây có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý đường tiêu hóa cần được thăm khám và đánh giá chuyên khoa.
Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Times, Trung tâm Tiêu hóa được đầu tư hệ thống nội soi hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, hỗ trợ chẩn đoán, phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư và ung thư đường tiêu hóa ngay từ giai đoạn sớm, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.
Nếu xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao mắc bệnh lý đường tiêu hóa, người bệnh nên chủ động thăm khám để được tư vấn, đánh giá và xây dựng kế hoạch tầm soát phù hợp.
