Tuy nhiên, đây là hai bệnh lý khác nhau về vị trí tổn thương, cơ chế bệnh sinh và phương pháp điều trị. Nhận biết đúng dấu hiệu và thăm khám sớm giúp người bệnh xác định chính xác nguyên nhân, hạn chế biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị.
Viêm dạ dày và trào ngược dạ dày – thực quản là gì?
Viêm dạ dày là gì?
Viêm dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị viêm, có thể xảy ra đột ngột hoặc kéo dài dai dẳng. Bệnh có nhiều nguyên nhân, trong đó thường gặp là nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori), sử dụng một số thuốc giảm đau chống viêm, uống nhiều rượu bia hoặc các yếu tố gây kích thích niêm mạc dạ dày.
Tùy nguyên nhân và mức độ tổn thương, người bệnh có thể xuất hiện đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn, chán ăn…
Trào ngược dạ dày – thực quản là gì?
Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) xảy ra khi dịch hoặc thức ăn từ dạ dày thường xuyên trào ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng khó chịu và có thể làm tổn thương niêm mạc thực quản.
Biểu hiện điển hình là ợ nóng, ợ chua, cảm giác nóng rát sau xương ức, thường xuất hiện sau ăn, khi nằm hoặc cúi người. Một số người còn có thể bị ho kéo dài, khàn tiếng hoặc cảm giác vướng nghẹn ở cổ họng.
Phân biệt viêm dạ dày và trào ngược dạ dày – thực quản
Mặc dù có thể cùng gây khó chịu ở vùng bụng trên và ảnh hưởng đến hoạt động tiêu hóa, hai bệnh lý này có một số điểm khác biệt:
| Tiêu chí | Viêm dạ dày | Trào ngược dạ dày – thực quản |
| Vị trí tổn thương | Chủ yếu tại niêm mạc dạ dày | Chủ yếu liên quan đến thực quản do dịch dạ dày trào ngược |
| Triệu chứng thường gặp | Đau/thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn | Ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức |
| Thời điểm xuất hiện | Có thể liên quan đến bữa ăn nhưng tùy nguyên nhân | Thường tăng sau ăn, khi nằm hoặc cúi người |
| Triệu chứng về đêm | Có thể gặp | Có thể thường xuyên hơn, đặc biệt khi nằm |
| Biểu hiện ở vùng họng | Không phải triệu chứng điển hình | Có thể ho, khàn tiếng, vướng họng |
| Tổn thương khi nội soi | Có thể phát hiện viêm, trợt, loét niêm mạc dạ dày | Có thể phát hiện tổn thương viêm thực quản hoặc các dấu hiệu liên quan |
Tuy nhiên, không thể xác định chính xác bệnh chỉ dựa vào một vài triệu chứng. Người bệnh có thể đồng thời mắc cả viêm dạ dày và trào ngược dạ dày – thực quản, vì vậy việc thăm khám và đánh giá chuyên khoa đóng vai trò quan trọng.
Những triệu chứng dễ nhầm lẫn giữa hai bệnh
Một số triệu chứng có thể xuất hiện ở cả viêm dạ dày và trào ngược dạ dày – thực quản như:
- Đau hoặc khó chịu vùng thượng vị.
- Đầy bụng, khó tiêu.
- Ợ hơi.
- Buồn nôn.
- Cảm giác nóng rát vùng bụng hoặc ngực.
- Khó chịu sau khi ăn.
Điểm quan trọng là mức độ, thời điểm xuất hiện và các triệu chứng đi kèm sẽ giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân. Ví dụ, ợ chua và cảm giác nóng rát sau xương ức, đặc biệt tăng khi nằm sau ăn, thường gợi ý trào ngược dạ dày – thực quản hơn.
Ngược lại, đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu có thể gặp trong viêm dạ dày nhưng cũng không phải dấu hiệu đặc hiệu cho riêng bệnh lý này.
Khi nào cần thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa?
Không nên chủ quan nếu các triệu chứng tiêu hóa kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Bạn nên đi khám khi có:
- Đau thượng vị kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần.
- Ợ nóng, ợ chua thường xuyên.
- Đầy bụng, khó tiêu kéo dài.
- Buồn nôn hoặc nôn tái diễn.
- Nuốt nghẹn, nuốt đau.
- Ho, khàn tiếng kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Sụt cân không chủ ý.
- Triệu chứng không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt.
Đặc biệt, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng dữ dội hoặc có dấu hiệu thiếu máu là những dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế sớm.
Chẩn đoán viêm dạ dày và trào ngược dạ dày – thực quản bằng cách nào?
Để phân biệt hai bệnh lý, bác sĩ sẽ dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh, thói quen sinh hoạt và kết quả thăm khám. Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định một hoặc nhiều phương pháp chẩn đoán.
Nội soi dạ dày – thực quản
Nội soi dạ dày – thực quản giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng, qua đó phát hiện các tổn thương như viêm, trợt, loét hoặc những bất thường khác.
Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết để đánh giá tổn thương hoặc thực hiện xét nghiệm H. pylori theo chỉ định.
Xét nghiệm H. pylori
H. pylori là một trong những nguyên nhân quan trọng liên quan đến viêm dạ dày và bệnh lý loét dạ dày – tá tràng.
Việc xác định người bệnh có nhiễm H. pylori hay không giúp bác sĩ có thêm cơ sở để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Đo pH – trở kháng thực quản
Với những trường hợp nghi ngờ trào ngược dạ dày – thực quản nhưng triệu chứng không điển hình hoặc cần đánh giá chuyên sâu, bác sĩ có thể chỉ định đo pH – trở kháng thực quản.
Phương pháp này giúp đánh giá tình trạng trào ngược và mối liên quan giữa các đợt trào ngược với triệu chứng của người bệnh.
Có thể mắc viêm dạ dày và trào ngược cùng lúc không?
Có. Viêm dạ dày và trào ngược dạ dày – thực quản là hai bệnh lý khác nhau nhưng có thể cùng xuất hiện ở một người.
Đây cũng là lý do việc tự nhận định “đau dạ dày” và tự mua thuốc điều trị có thể không giải quyết được nguyên nhân thực sự. Khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát, người bệnh nên được bác sĩ Tiêu hóa đánh giá toàn diện để xác định bệnh lý đang gặp phải.
Chủ động thăm khám để điều trị đúng bệnh, đúng nguyên nhân
Viêm dạ dày và trào ngược dạ dày – thực quản có nhiều triệu chứng tương đồng nhưng không phải là một. Phân biệt đúng bệnh là bước quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Nếu thường xuyên gặp tình trạng đau thượng vị, ợ nóng, ợ chua, đầy bụng, khó tiêu hoặc các triệu chứng tiêu hóa bất thường, đừng chỉ cố gắng kiểm soát triệu chứng tại nhà. Thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa giúp xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp ngay từ sớm.
Chủ động kiểm tra khi cơ thể lên tiếng – bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa từ hôm nay.
