Tuy nhiên, nếu tình trạng trào ngược kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh không nên chủ quan. Trào ngược dạ dày thực quản có thể gây viêm loét thực quản, hẹp thực quản, Barrett thực quản và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định nội soi tiêu hóa trên để kiểm tra mức độ tổn thương, tìm nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Trào ngược dạ dày thực quản là gì?
Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng dịch vị, axit hoặc thức ăn từ dạ dày trào ngược lên thực quản. Bình thường, giữa thực quản và dạ dày có cơ thắt thực quản dưới, hoạt động như một “van một chiều”, giúp thức ăn đi xuống dạ dày và hạn chế trào ngược trở lại.
Khi cơ thắt này suy yếu hoặc hoạt động không hiệu quả, axit dạ dày có thể trào lên thực quản, gây kích ứng niêm mạc và tạo ra các triệu chứng khó chịu.
Người bị trào ngược dạ dày thực quản thường có các biểu hiện như ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức, đau tức thượng vị, đầy bụng, buồn nôn, đắng miệng, hôi miệng. Một số trường hợp còn có triệu chứng ngoài đường tiêu hóa như ho kéo dài, khàn tiếng, viêm họng tái phát, cảm giác vướng nghẹn ở cổ hoặc khó ngủ do trào ngược về đêm.
Không phải người bệnh nào có triệu chứng trào ngược cũng cần nội soi ngay. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, điều trị không cải thiện hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa tiêu hóa để được đánh giá cụ thể.
Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày thực quản
Trào ngược dạ dày thực quản có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp gồm:
- Cơ thắt thực quản dưới suy yếu hoặc hoạt động không hiệu quả, khiến axit dễ trào ngược lên thực quản.
- Ăn quá no, ăn khuya hoặc nằm ngay sau khi ăn.
- Thường xuyên sử dụng rượu bia, cà phê, nước có ga, đồ ăn cay nóng hoặc nhiều dầu mỡ.
- Thừa cân, béo phì làm tăng áp lực ổ bụng.
- Căng thẳng kéo dài, thức khuya hoặc sinh hoạt không điều độ.
- Thoát vị hoành.
- Tác dụng phụ của một số loại thuốc.
- Hút thuốc lá, làm tăng nguy cơ kích thích niêm mạc và giảm khả năng bảo vệ của thực quản.
Khi nào người bị trào ngược cần nội soi kiểm tra?
Người bệnh nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa và có thể được chỉ định nội soi trong các trường hợp sau:
1. Triệu chứng trào ngược kéo dài hoặc tái phát nhiều lần
Nếu tình trạng ợ nóng, ợ chua, nóng rát vùng ngực, đau tức thượng vị xuất hiện thường xuyên, kéo dài nhiều tuần hoặc tái phát nhiều đợt, người bệnh không nên chỉ tự dùng thuốc theo kinh nghiệm.
Trào ngược kéo dài có thể gây tổn thương niêm mạc thực quản, khiến triệu chứng ngày càng nặng hơn và dễ tái phát. Đặc biệt, nếu các triệu chứng ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ, công việc hoặc sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên thăm khám để được đánh giá mức độ bệnh và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
2. Uống thuốc nhưng triệu chứng không cải thiện
Nhiều người bị trào ngược có thói quen tự mua thuốc giảm axit, thuốc dạ dày hoặc men tiêu hóa để sử dụng. Tuy nhiên, nếu đã thay đổi lối sống, dùng thuốc theo hướng dẫn nhưng triệu chứng vẫn không giảm, giảm không rõ rệt hoặc tái phát nhanh sau khi ngừng thuốc, người bệnh nên đi kiểm tra.
Trong trường hợp này, nội soi có thể giúp bác sĩ xác định người bệnh có viêm thực quản, loét thực quản, viêm loét dạ dày – tá tràng, nhiễm vi khuẩn H. pylori hoặc bệnh lý khác đi kèm hay không. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp điều trị hiệu quả hơn, tránh lạm dụng thuốc kéo dài không cần thiết.
3. Có biểu hiện nuốt nghẹn hoặc nuốt đau
Nuốt nghẹn, nuốt đau là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý ở người có triệu chứng trào ngược. Người bệnh có thể cảm thấy thức ăn đi xuống chậm, vướng ở cổ hoặc sau xương ức, đau khi nuốt, ăn uống khó khăn hơn trước.
Đây có thể là biểu hiện của viêm thực quản nặng, hẹp thực quản hoặc các tổn thương cần được kiểm tra sớm. Các khuyến nghị chuyên môn cũng xem nuốt nghẹn, nuốt đau là nhóm triệu chứng báo động cần được đánh giá bằng nội soi khi phù hợp.
4. Sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn ói kéo dài
Nếu người bệnh bị sụt cân bất thường, ăn uống kém, nhanh no, nôn ói kéo dài hoặc mệt mỏi nhiều, cần đi khám sớm thay vì chỉ nghĩ là rối loạn tiêu hóa thông thường.
Những dấu hiệu này có thể liên quan đến các bệnh lý tiêu hóa nghiêm trọng hơn và cần được bác sĩ kiểm tra để loại trừ nguy cơ. Nội soi giúp quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa trên, từ đó phát hiện các tổn thương bất thường nếu có và hỗ trợ bác sĩ đưa ra hướng xử trí phù hợp.
5. Nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc thiếu máu
Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi kéo dài hoặc thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân là những dấu hiệu có thể gợi ý xuất huyết tiêu hóa. Đây là tình trạng không nên trì hoãn thăm khám.
Trong các trường hợp nghi ngờ chảy máu đường tiêu hóa, nội soi không chỉ giúp tìm vị trí tổn thương mà còn có thể hỗ trợ can thiệp cầm máu trong một số tình huống cần thiết.
6. Người có nguy cơ Barrett thực quản
Barrett thực quản là biến chứng có thể gặp ở người bị trào ngược dạ dày thực quản mạn tính. Tình trạng này xảy ra khi niêm mạc thực quản bị thay đổi do tiếp xúc lâu dài với axit dạ dày.
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ Barrett thực quản gồm: trào ngược kéo dài, tuổi trên 50, nam giới, béo phì, hút thuốc lá hoặc có tiền sử gia đình mắc Barrett thực quản/ung thư biểu mô tuyến thực quản. Với những trường hợp có triệu chứng trào ngược kèm nhiều yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định nội soi để kiểm tra.
Nội soi giúp phát hiện những vấn đề gì?
Khi nội soi tiêu hóa trên, bác sĩ có thể quan sát trực tiếp thực quản, dạ dày và tá tràng, từ đó đánh giá nhiều vấn đề liên quan đến trào ngược dạ dày thực quản, bao gồm:
- Viêm thực quản do trào ngược.
- Loét hoặc trợt niêm mạc thực quản.
- Hẹp thực quản.
- Thoát vị hoành.
- Tổn thương nghi ngờ Barrett thực quản.
- Viêm loét dạ dày – tá tràng.
- Polyp hoặc các bất thường khác ở đường tiêu hóa trên.
Nếu phát hiện vùng niêm mạc nghi ngờ, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết để kiểm tra mô bệnh học khi cần thiết. Nhờ đó, nội soi không chỉ hỗ trợ chẩn đoán mà còn giúp đánh giá mức độ bệnh, phát hiện biến chứng và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
Các phương pháp chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản
Tùy vào tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp chẩn đoán, bao gồm:
- Nội soi dạ dày – thực quản.
- Đo pH thực quản 24 giờ.
- Đo áp lực nhu động thực quản.
- Xét nghiệm tìm vi khuẩn H. pylori.
- Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác khi cần thiết.
Vì sao người bị trào ngược có thể cần nội soi?
Nội soi tiêu hóa trên là phương pháp giúp bác sĩ quan sát trực tiếp thực quản, dạ dày và tá tràng bằng ống nội soi mềm có gắn camera. Qua hình ảnh nội soi, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng niêm mạc, phát hiện viêm, loét, tổn thương chảy máu, hẹp thực quản, thoát vị hoành, Barrett thực quản hoặc các bất thường nghi ngờ cần sinh thiết kiểm tra.
Theo các khuyến cáo chuyên môn, nội soi thường được ưu tiên khi người bệnh có triệu chứng báo động như nuốt nghẹn, nuốt đau, sụt cân, xuất huyết tiêu hóa, nôn kéo dài hoặc thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân. Với người có triệu chứng trào ngược điển hình nhưng chưa có dấu hiệu cảnh báo, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị ban đầu, theo dõi đáp ứng và chỉ định nội soi khi cần thiết.
Nội soi tiêu hóa tại Trung tâm Nội soi Tiêu hóa – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Times
Tại Times Hospital, người bệnh được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa cùng hệ thống nội soi hiện đại hỗ trợ phát hiện sớm viêm thực quản, Barrett thực quản, viêm loét dạ dày và các tổn thương bất thường đường tiêu hóa.
✔ Nội soi nhẹ nhàng – an toàn
✔ Quy trình vô khuẩn nghiêm ngặt
✔ Hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương tiêu hóa ngay từ giai đoạn đầu
Nếu bạn thường xuyên bị ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức hoặc có dấu hiệu nuốt nghẹn, đau khi nuốt, hãy chủ động thăm khám sớm để được bác sĩ tư vấn và kiểm tra kịp thời.
Kết luận
Trào ngược dạ dày thực quản là bệnh lý thường gặp nhưng không nên xem nhẹ, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường. Nội soi tiêu hóa trên là phương pháp quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tổn thương, phát hiện biến chứng và định hướng điều trị phù hợp.
Nếu thường xuyên bị ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức, đau tức thượng vị hoặc có các dấu hiệu như nuốt nghẹn, nôn ói kéo dài, sụt cân, đi ngoài phân đen, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa tiêu hóa để được tư vấn và kiểm tra kịp thời.
